Na dvadeset pet kilometara severoistočno od Niša nalazi Svrljig. Pored opštinskog centra, na površini od 492 km2, nalaze i 38 seoskih naselja. Smešten je u kotlini između planinskih venaca Svrljiških planina koju preseca dolina reke Svrljiški Timok, tako da visija čini oko 70% teritorije opštine, pa je ovo područje tipično brdsko-planinskog tipa. Svrljiška kotlina predstavlja individualnu predeonu geografsku celinu u istočnoj Srbiji. Prema najnovijoj administrativno-teritorijalnoj podeli, ona pripada međuopštinskoj regionalnoj zajednici Niš, odnosno regionu Niš. Svrljig je od Beograda udaljen oko 250 kilometara, severoistočno je od Niša 25 kilometara, na pola puta između Niša i Knjaževca, na magistralnom putu prema Zaječaru, Negotinu, Boru. Grad Svrljig je pod ovim imenom slovio do XVI veka kada,pod Turcima,zbog čuvene tople vode u Banjici,kod Niševca,postaje Svrljiška Banja-u rangu kadiluka,da bi od XIX veka opet postao Svrljig – sa sedištem u Niševcu.Na mestu,pak,savremenog Svrljiga,takođe pod Turcima,postepeno se formiralo namensko naselje pod imenom Derven,koje je imalo precizno određenu,namensku funkciju.

Naime,u njemu je bio stacioniran odred vojnika koji je čuvao pristup klanicama i služio kao oružana pratnja carskim karavanima i putnicima koji su prevozili robu,prolazeći geografski teškim, ali u pogledu bezbednosti opasnim putnim pravcem kroz klisuru. Posle priključenja Svrljiškog sreza Kneževini Srbiji 1833.godine Derven koji je bio lociran na desnoj sobali Timoka,na katastarskom ataru sela Šljivovika,delom,i Željeva,imao je jedan han i prostoriju za smeštaj vojnika,postepeno se razvijajući u seosko naselje,šireći se iz dana u dan,da bi vremenom postao,najpre,sedište sreza koji se 1871.godine premešta iz Niševca u Derven. Sa već ustaljenom administrativnom funkcijom sreskog i poštinskog mesta,razvijenom trgovinom i zanatstvom.Derven će 9.decembra 1904.godine dekretom Kraljevine Srbije biti preimenovan u varošicu,u kojoj je sedište Svrljiškog sreza.Srez Svrljiga je od 1896.godine administrativno bio pripojen Niškom okrugu.

Opština - Mesto

Datum Naziv Kontakt